Przedmiotem badań w ramach wstępnej analizy bilansu są również powiązania poziome między poszczególnymi pozycjami aktywów i pasywów, pozwalające na ocenę struktury kapitałowo-majątkowej. Wskaźniki służące temu celowi przedstawia tabela 3. Prawidłowy układ bilansu polega na takim powiązaniu aktywów z pasywami, by płynność środków w aktywach odpowiadała płynności kapitałów w pasywach.
Tabela 3. Wskaźniki struktury kapitałowo-majątkowej
| Wskaźnik pokrycia majątku trwałego kapitałem własnym | = |
Kapitał własny |
x | 100% | |
| Majątek trwały | |||||
| Wskaźnik pokrycia majątku trwałego kapitałem stałym | = | Kapitał stały | x | 100% | |
| Majątek trwały | |||||
| Wskaźnik pokrycia kapitałami krótkoterminowymi majątku obrotowego | = | Kapitał krótkoterminowy | x | 100% | |
| Majątek obrotowy |
[Źródło: M.Sierpińska, T.Jachna, Ocena….., Warszawa 1993]
Uszczegółowieniem badania zgodności w zakresie płynności (terminowości) kapitału i majątku jest „złota zasada bilansowa”. Według tej zasady:[1]
- majątek trwały powinien być, w miarę możliwości, sfinansowany kapitałem własnym,
- prawidłowym źródłem pokrycia majątku trwałego jest długookresowy kapitał obcy, z tym jednak, że łączna wielkość kapitału stałego, to jest kapitału własnego i długookresowego kapitału obcego, powinna przekraczać wartość majątku trwałego,
- majątek obrotowy powinien być pokryty nie tylko kapitałem własnym, ale także krótkoterminowym kapitałem obcym. Jeśli kapitał krótkoterminowy w pełni pokrywa majątek obrotowy, wówczas zachowana jest złota reguła bilansowania w stosunku do obrotowych składników majątku.
- Przestrzeganie wyżej wymienionych reguł finansowania sprzyja utrzymaniu równowagi finansowej przedsiębiorstwa, warunkującej bieżącą i przyszłą jego egzystencję.
Analiza rachunku zysków i strat obejmuje ustalenie i ocenę zmian w wielkościach strumieni pieniężnych reprezentujących przychody ze sprzedaży, koszty, wynik finansowy i inne wielkości ekonomiczne w kolejnych latach badanego okresu, jak również badanie relacji zachodzących pomiędzy poszczególnymi wielkościami ekonomicznymi w rachunku zysków i strat, poprzez system wskaźników.
Zmiany podstawowych wielkości ekonomicznych, zawartych w rachunku wyników, mogą ]być przedstawione w kwotach absolutnych bądź w procentach w stosunku do poprzedniego okresu. Istotnym problemem, przy dokonywaniu ocen tendencji rozwojowych podstawowych wielkości ekonomicznych, jest inflacja. Bez jej uwzględnienia trudno bowiem ocenić czy wzrost sprzedaży lub zysku jest wynikiem rzeczywistego realnego postępu w tej dziedzinie, czy jest to wzrost pozorny spowodowany jedynie wyższym poziomem cen. Dlatego też, w obecnych warunkach gospodarowania w Polsce, podstawowe wielkości ekonomiczne można by korygować o oficjalny wskaźnik inflacji.[2] Pełna analiza kondycji finansowej przedsiębiorstwa powinna oprócz wstępnej analizy bilansu i rachunku wyników obejmować również analizę wskaźnikową.
[1] T.Waśniewski, W.Skoczylas, Ocena sytuacji kapitałowo-majątkowej (układ poziomy), Rachunkowość 1999, nr 6, s.206.
[2] M.Sierpińska, T.Jachna, op. cit., s.68.