Główne mechanizmy prywatyzacji funkcjonowały w latach 1990 – 1996 w oparciu o następujące podstawowe akty prawne:
- ustawę z 13 lipca 1990 r. o prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych, uchyloną ustawą o komercjalizacji i prywatyzacji;
- ustawę z 30 kwietnia 1993 r. o narodowych funduszach inwestycyjnych i ich prywatyzacji;
- ustawę z 25 września 1981 r. o przedsiębiorstwach państwowych;
- rozporządzenie Prezydenta RP z 24 października 1934 r. – Prawo upadłościowe;
- ustawę z 5 lutego 1993 r. o przekształceniach własnościowych niektórych przedsiębiorstw państwowych o szczególnym znaczeniu dla gospodarki państwa uchylona ustawą z 8 sierpnia 1996 r.;
- ustawę z 3 lutego 1993 r. o restrukturyzacji finansowej przedsiębiorstw i banków oraz o zmianie niektórych ustaw;
- ustawę o publicznym obrocie papierami wartościowymi i funduszach powierniczych;
- ustawę z 19 lipca 1991 r. o oprocentowaniu kapitału w jednoosobowych spółkach Skarbu Państwa;
- ustawę z 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustaw;
Dnia 30 sierpnia 1996 r. uchwalono ustawę o komercjalizacji i prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych. Uchyliła ona ustawę z 13 lipca 1990 r. o prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych, zmieniając dotychczasowe mechanizmy prywatyzacji.
Mechanizm prywatyzacji likwidacyjnej (bezpośredniej) realizowano dotychczas na podstawie ustawy o przedsiębiorstwach państwowych lub na podstawie ustawy o prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych.
Odmianą prywatyzacji likwidacyjnej była tak zwana „szybka sprzedaż małych i średnich przedsiębiorstw”, nie mających szans na prywatyzację kapitałową.
Stosowany dotychczas mechanizm prywatyzacji kapitałowej obejmował:
- przekształcenie przedsiębiorstwa państwowego w jednoosobową spółkę Skarbu Państwa (tak zwaną komercjalizację) oraz podporządkowanie nowej spółki zasadom funkcjonowania wynikającym z kodeksu handlowego;
- ocenę stanu przekształconej spółki;
- restrukturyzację finansową, organizacyjną i techniczną spółki;
- udostępnienie podmiotom prywatnym akcji (udziałów), w zasadzie odpłatnie.