Lokalny rynek pracy reprezentowany jest w większości przez mikroprzedsiębiorstwa zatrudniające od 9 pracowników oraz małe przedsiębiorstwa zatrudniające od 10 do 50 pracowników.Przede wszystkim tam tworzone są nowe miejsca pracy dla osób bezrobotnych.
W obecnej sytuacji gospodarczej tworzenie miejsc pracy nie jest łatwe, dlatego przedsiębiorcy często korzystają z Dofinansowania z Funduszu Pracy organizując miejsca pracy w ramach aktywnych form przeciwdziałania bezrobociu.
Składając oferty zatrudnienia bezrobotnych na subsydiowanych miejscach pracy gwarantują dalsze zatrudnienie po okresie subwencjonowania. Należałoby także zaznaczyć, iż od kilku lat efektywność zatrudnieniowa prac interwencyjnych i akwizycji zawodowej absolwentów jest wysoka o.75%.
Zarówno pracodawcy jak i bezrobotni wskazują duże zainteresowanie w programach subsydiowanego zatrudnienia natomiast okres refundacji służy pracodawcom do zmniejszania kosztów zatrudnienia w okresie adaptacji bezrobotnych, często osób nieposiadających praktyki zawodowej (absolwentów) lub pozostających przez długi czas bez pracy (długotrwale bezrobotni) do wymogów stanowiska pracy, wówczas zwiększ się zainteresowanie bezrobotnych szkoleniami, co wynika z chęci zdobywania nowych lub podniesienia posiadanych kwalifikacji zawodowych, aby sprostować wymaganiom rynku pracy.
Wzrasta świadomość osób pozostających bez pracy, iż kwalifikacje zawodowe, ciągłe ich doskonalenie i zdobywanie może przynieść efekt w postaci znalezienia zatrudnienia.
Z punktu widzenia L.Miliana lokalny rynek pracy posiada następujące ujęcia:
- pewien wyodrębniony przestrzennie obszar lokalizujący przedsiębiorstwo charakteryzujące się określoną strukturą branżową oraz wielkością mierzoną liczbą zatrudnionych w nich pracowników, sygnalizując gotowość przyjęcia do pracy osób z odpowiednimi kwalifikacjami na wolne stanowiska robocze,
- na tak wyodrębniony gospodarczo obszar występują wolne zasoby robocze o danej strukturze demograficznej i kwalifikacyjnej.
Stanowiące wole zasoby robocze populacja bezrobotnych gotowa jest podjąć zarobkową pracę a wówczas na takim obszarze występuje zjawisko wzajemnego kontaktowania się pracodawców reprezentujących przedsiębiorstwa z osobami bezrobotnymi.
Lokalny rynek pracy stanowi rodzaj organizmu społeczno gospodarczego. W organizmie tym czynniki przyczynowo-skutkowe a mianowicie zasoby ludzkie, zasoby naturalne,zasoby wytwórcze wykorzystywane w procesie działalności gospodarczej na danym terenie, oraz uwarunkowań społecznych i kulturowych są funkcjonalne względem całości.
Czynniki określające charakter lokalnego rynku pracy przedstawione zostały graficznie na rys. nr 1
Rys. 1. czynniki określające charakter lokalnego rynku pracy.
Na danym lokalnym rynku pracy pracodawcy, tzn. kupujący pracę z zasadą opłacalności koniecznej do podejmowania przez nich działalności gospodarczej,czerpią ludzkie zasoby robocze ze środowiska społecznego, w komponowanego w dany teren, na który zlokalizowali swoją działalność.
Ważnym uwarunkowaniem ich działalności są zasoby przyrodnicze kulturowe i gospodarcze danego terenu. Do zasobów takich należy poziom potrzeb konsumpcyjnych ludności oraz pieniężne możliwości ich realizacji.
Definiując lokalny rynek pracy z punktu widzenia pracodawcy D Robinson ujmuje następująco:”Obszar geograficzny zawierający w sobie zasoby siły roboczej wraz z potencjalnymi ich rezerwami, które przedsiębiorstwo może pobudzić w określonych warunkach do podjęcia prac, oraz innych pracodawców, z którymi konkuruje w pozyskiwaniu pracowników”.
Powyższe ujęcia zwracają uwagę na potencjalną zbiorowość pracowników, których dane przedsiębiorstwo jest w stanie przyciągać do pracy oraz na źródła zewnętrznego nacisku, zwiększające jego skłonność do stabilizowania swojej załogi.
Na lokalnym rynku pracy występuje prawidłowość dotycząca między pracobiorcami (sprzedającymi pracę) a pracodawcami (kupującymi pracę). Osoby sprzedające swoją pracę chcą być zatrudnieni w pobliżu miejsca swojego zamieszkani, a zatrudniający(kupujący pracę ) dążyli do pozyskania pracownika, który pokonując codzienne odległości nie czułby się dodatkowo zmęczony, co wpłynęłoby na jego aktywność na stanowisku roboczym.
Możemy wyróżnić następujące rodzaje rynków pracy: 1)Rynek o dominującej roli przedsiębiorstw dużych – cechuje się dużym zakresem wpływu na siły ekonomiczne i polityczne społeczności lokalnej. Charakteryzuje się także zdolnością dostarczania produktów oraz rozległych kręgów odbiorców, wykraczających poza obszar danego lokalnego rynku pracy oraz znaczącą integracją procesów produkcyjnych. Pracodawcy na tego typu rynku zgłaszają zapotrzebowanie na pracowników o wysokich kwalifikacjach. W związku z tym pracownicy na tym rynku pracy wymagają intensywnego szkolenia,aby sprostować wymaganiom pracodawców, a w zamian za to mają duży dostęp do ścieżek awansu pionowego w przedsiębiorstwie i pobierają wysokie pensje. Pracownicy o niskich kwalifikacjach bez fachowego przeszkolenia nie mają możliwości znalezienia pracy.
2) Lokalny rynek pracy o dominującej roli średnich przedsiębiorstw to rynek charakteryzujący się tym, iż występują silnie konkurencyjne ze sobą firmy mające niskie marże i wyróżniające się wysokim stosunkiem kosztów pracy do kosztów ogólnych.
Pracownicy zatrudniani w przedsiębiorstwach średniej wielkości mają niskie wynagrodzenia i niewielkie szanse awansu w strukturze przedsiębiorstwa.
3) Lokalny rynek pracy z dominującą rolą małych przedsiębiorstw.
Rynek tan charakteryzuje się tym, że dostępne prace skierowane są do osób o niskich kwalifikacjach. Występują powrzechnie niskie płac, duża płynność pracowników oraz „ zatrudnienie na czarno”. Cechą charakterystyczną tego rodzaju rynku jest brak poczucia bezpieczeństwa związanego częstym pozostawieniem przez dłuższy okres bez pracy.
Większość legalnych zajęć to zajęcia nisko płatne, niewymagające wysokich kwalifikacji.
Jednakże na omawianych rynkach istnieje pewna prawidłowość a mianowicie spotyka się lokalny rynek prac, na którym dominuje jeden z tych rodzajów rynku uzupełniony pozostałymi.
Rynek pracy z dominującą rolą małych przedsiębiorstw jest najczęściej spotykany na lokalnym rynku pracy w Polsce.
J. Meller, Przestrzenne zróżnicowanie rynku pracy i wynagrodzeń w Polsce, [w:] J.Orczyk (red), współczesne dylematy zatrudnienia, zeszyty naukowe.Akademia Ekonomiczna w Poznaniu, Poznań 1998