Pojęcie prywatyzacji

Głęboka deregulacja, która nastąpiła w polskiej gospodarce na przełomie 1989 i 1990 roku spowodowała, że istniejąca dotąd struktura własnościowa stała się nieadekwatna do nowego porządku ekonomicznego. Sygnały rynkowe nie wywołały, w dostatecznym stopniu, pozytywnych adaptacji do nowych warunków gospodarczych w podmiotach państwowych, dostosowanych do innego systemu bodźców. Stąd pojawiła się konieczność szeroko rozumianej prywatyzacji, oznaczającej denacjonalizację majątku państwowego, tworzenie nowych firm prywatnych i zastępowanie państwowych źródeł finansowania. Prywatyzacja gospodarki ma stworzyć podstawy instytucjonalne rozwoju gospodarki kapitalistycznej. Szeroko rozumiana prywatyzacja to nie tylko demontaż niesprawnej własności socjalistycznej, ale także liberalizacja systemu gospodarczego, zapewniającego swobodę podejmowania i prowadzenia działalności gospodarczej niezależnie od formy własności, pobudzenie konkurencyjności i procesu zwiększającego efektywność innowacyjną i alokacyjną.[1]

Pojęcie prywatyzacji używane jest w literaturze światowej w rozmaitych znaczeniach. Niektóre źródła wyróżniają około 60 definicji prywatyzacji w zależności od sposobu w jaki jest ona przeprowadzana. Prywatyzacja, jako nowy termin, po raz pierwszy pojawiła się w słowniku wydanym w 1983 roku, a był on tam tak definiowany (…) czynić prywatnym, a w szczególnie zmieniać kontrolę nad działalnością gospodarczą lub produkcyjną, albo tez zmieniać własność ze społecznej na prywatną. Obecnie termin ten nabrał szerszego znaczenia i oznacza nowy sposób widzenia potrzeb społecznych i nowy sposób myślenia o roli rządu w ich zaspokajaniu. Oznacza kładzenie większego nacisku na prywatne przedsiębiorstwa i równocześnie rzadsze odwoływania się do rządu w kwestii zaspokojenia potrzeb społecznych. Prywatyzacja oznacza podejmowanie działań ograniczających udział rządu w działalności lub we własności zasobów na rzecz sektora prywatnego.[2]

Prywatyzacja oznacza sprzedanie części lub całości przedsiębiorstwa państwowego sektorowi prywatnemu. Nauki wyciągnięte z doświadczeń prywa­tyzacji są różne. Chociaż rygory rynku poprawiły działania wielu przedsiębiorstw państwowych, prywatyzacja monopoli mo­że obniżać produktywność. Państwo zazwy­czaj chroni dominującą pozycję swoich mo­nopoli, bo ich zyski trafiają ostatecznie do kasy rządowej. Sprywatyzowane monopole dają zyski nowym właścicielom. Prywatyzacja zatem jako działanie złożone wymaga często czegoś więcej niż tylko sprzedania przedsiębiorstw.[3]