Zagraniczne inwestycje bezpośrednie stanowią tylko niewielką część światowych przepływów kapitałowych, nieporównywalnie małą w odniesieniu do obrotu akcjami na światowych giełdach kapitałowych. Z pewnością mają jednak wpływ na wolumen obrotu na rynku akcji. Dynamika wzrostu inwestycji (25 – 30% rocznie) jest kilkakrotnie wyższa od rocznych przyrostów światowych obrotów towarowych. Wzrost znaczenia sektora usług w najbardziej rozwiniętych krajach, a także obejmująca go deregulacja spowodowały w ostatnich latach znaczne zainteresowanie zagranicznych inwestorów. W konsekwencji udział sektora usług w zagranicznych inwestycjach bezpośrednich osiągnął poziom 60% pod koniec lat 80.[1]
Po załamaniu w początkach ubiegłej dekady, od 1985 r. następuje ich dynamiczny wzrost, a ich suma powiększa się szybciej niż tempo wzrostu PKB. W efekcie , w początkach lat dziewięćdziesiątych, skumulowana wielkość inwestycji zagranicznych stanowiła 8% światowego PKB.
Tak duży przyrost ZIB we wspomnianym okresie wynika ze splotu działania kilku czynników. Jak się podaje przyczyną tego wzrostu i największej do tej pory rocznej wartości inwestycji jest wzrost gospodarczy oraz liberalizacja handlu w skali globalnej, a co za tym idzie wzrost handlowych operacji transnarodowych korporacji za granicą.[2] Wzrost ZIB wiąże się również z postępem technicznym, a zwłaszcza rewolucyjnymi zmianami w dziedzinie przetwarzania i przenoszenia informacji (komputeryzacja i łączność satelitarna).[3] [4]
Niezwykle ważnym czynnikiem przyspieszającym tempo inwestycji zagranicznych w ciągu ostatnich kilkudziesięciu lat były też procesy
integracyjne, zwłaszcza w Europie Zachodniej. Postęp w integracji w ramach EWG, a następnie Unii Europejskiej prowadził do systematycznej eliminacji ograniczeń ruchu kapitału między krajami wspólnoty, przyczyniając się tym samym do rozwoju ZIB.
Coraz większe znaczenie inwestycji zagranicznych wiąże się także z niektórymi procesami zachodzącymi w dziedzinie polityki ekonomicznej. W skali pojedynczych krajów jest to proces masowej prywatyzacji i deregulacji niektórych branż czy też gałęzi gospodarki znajdujących się w rękach państwowych bądź jednego przedsiębiorstwa z dominującym kapitałem państwowym (np. lotnictwo, telekomunikacja).
W ostatnich latach następuje dalszy, bardzo dynamiczny rozwój inwestycji zagranicznych. Jak podaje Światowy Raport Inwestycyjny 1997 boom w dziedzinie zagranicznych inwestycji bezpośrednich w skali światowej nie słabnie.
Rok 1996 przyniósł nowe rekordy pod względem poziomu inwestycji zarówno podjętych w ostatnim roku (flows), jak i skumulowanych (stocks). Wartość napływu (inflows) zagranicznych inwestycji bezpośrednich w roku 1996 w skali świata wzrosła o 10% do 349 mld USD (w roku 1995 – 317 mld USD), gdy wartość odpływu (outflows) zagranicznych inwestycji bezpośrednich w roku 1996 w skali świata wzrosła o 2% mld USD (w roku 1995 – 339 mld USD).[5] [6]
Wzrost przepływów zagranicznych inwestycji bezpośrednich w skali światowej spowodował w dalszej konsekwencji wzrost nominalnej wartości światowego GDP (world gross domestic product) w 1996 roku o 6,6% (z 28 264 mld USD w 1995 roku do 30 142 mld USD w roku 1996) oraz wzrost wartości eksportu towarów i usług o 4,5% (z 5 848 mld USD w 1995 roku do 6 111 mld USD w roku 1996).[7]
Wykres 1 obrazuje przyrost wartości światowego GDP w mld USD na przełomie lat 1995 i 1996.
Wykres 1.Przyrost wartości światowego GDP w latach 1995 – 1996 (w mld USD)
Źródło: Opracowanie własne na podstawie W. Zysk, Konkluzje Światowego Raportu Inwestycyjnego UNCTAD (World Investment Report 1997), op. cit. s. 3.
Wykres 2. światowego eksportu towarów i usług w latach 1995 i 1996 w mld USD.
Przyrost wartości światowego eksportu towarów i usług w latach 1995 – 1996
w mld USD
Źródło: Opracowanie własne na podstawie W. Zysk, Konkluzje Światowego Raportu Inwestycyjnego UNCTAD (World Investment Report 1997), op. cit. s. 3.
[1] Współczesna gospodarka światowa, praca zbiorowa pod redakcją A. B. Kisiel – Łowczyc, op. cit., s. 127.
[2] W. Zysk, Konkluzje Światowego Raportu Inwestycyjnego UNCTAD (World Investment Report 1997), AE, Kraków, 1998, s. 3.
[3] Międzynarodowe stosunki gospodarcze, praca zbiorowa pod redakcją A. Budnikowskiego i E. Kaweckiej – Wyrzykowskiej, op. cit., s. 130.
[4] Tamże, s. 131.
[6] W. Zysk, Konkluzje Światowego Raportu Inwestycyjnego UNCTAD (World Investment Report 1997),op. cit. , s. 2.
[7] Tamże, s. 3