Makdonaldyzacja to termin odnoszący się do procesu standaryzacji i uproszczenia produktów, usług i kultury konsumpcyjnej. Termin ten został wprowadzony przez amerykańskiego socjologa George’a Ritzera w 1993 roku, w opozycji do różnorodności i indywidualności.
Makdonaldyzacja odnosi się przede wszystkim do wpływu korporacji na kulturę i styl życia. Makdonaldyzacja oznacza upraszczanie, systematyzację i standaryzację produktów i usług w celu uzyskania jak największej wydajności i zysków. McDonald’s, jako globalna korporacja fast foodowa, stał się symbolem tego procesu, ponieważ oferuje podobne produkty, takie jak hamburgery i frytki, w różnych krajach na całym świecie, zawsze w taki sam sposób i z takim samym składem.
Makdonaldyzacja ma również wpływ na inne aspekty życia, takie jak architekturę, komunikację, edukację i organizacje. Jest to zjawisko, w którym dążymy do uzyskania coraz większej ilości produktów i usług, które są szybkie, tanie i łatwe do otrzymania, ale jednocześnie są znormalizowane i pozbawione różnorodności.
Makdonaldyzacja ma zarówno pozytywne, jak i negatywne skutki. Pozytywnym skutkiem jest ułatwienie dostępu do produktów i usług, a także zwiększenie wydajności produkcji i sprzedaży. Negatywnym skutkiem jest jednak spłycenie kultury i brak różnorodności, co może prowadzić do utraty tożsamości i indywidualizmu. Ponadto, proces makdonaldyzacji może prowadzić do standardyzacji i utraty wartości kulturowych, które są istotne dla danej społeczności.
Zjawisko w liczbach:
- Na całym świecie w ponad 119 krajach 31 129 restauracji odwiedza ponad 47 mln ludzi dziennie
- W Polsce codziennie 207 restauracji McDonald’s odwiedza nieco ponad 350 tys. gości
- Obroty korporacji McDonald’s w 2003 roku przekroczyły 17 mld USD; zysk netto wyniósł blisko 1,5 mld. $
- Zatrudnienie w 2003 r. wyniosło ponad 398 tys. osób; dostawcy korporacji zatrudniali ponad 1100tys. Osób
- Założony w 1961 r. Hamburger University w Illinois wykształcił ponad 65 tys. menedżerów; zajęcia są prowadzone jednocześnie w 22 językach
Co tydzień umiera jeden język
- Wg UNESCO:
- w samej Europie umiera dziś około 50 języków
- na wymarciu jest też ponad dwa tysiące języków ludów żyjących na wyspach Oceanu Spokojnego oraz
- 600 z 1400 języków afrykańskich.
- Uczeni twierdzą, że aby język żył i się rozwijał, powinien się nim posługiwać co najmniej milion ludzi.
- Takich języków jest na świecie 250 i tylko one mają szanse przetrwania.
- Tymczasem ponad 90 proc. języków, które istnieją dziś na świecie, posługuje się mniej niż 100 tysięcy ludzi;
- 357 języków ma jedynie po około 50, a 46 języków tylko jednego native speakera
Ginące języki
Badania wykazały, że:
- języki, którymi posługują się mieszkańcy naszego globu, umierają częściej niż rzadkie gatunki zwierząt i roślin.
- W ciągu ostatnich 500 lat zanikło 4,5 proc. znanych nauce języków.
- W tym czasie z powierzchni ziemi zniknęło bezpowrotnie 1,3 proc. ptaków i 1,9 proc. ssaków.
Deterytorializacja
- Według A. Giddensa, globalizacja ściśle wiąże się z intensyfikacją stosunków w skali światowej powodujących zasadnicze zmiany naszych przestrzennych doświadczeń, z łączeniem się ze sobą bardzo odległych miejsc i z występowaniem sprzężenia zwrotnego między tym, co lokalne i tym, co odległe.
- W warunkach globalizacji zasadniczą wartością staje się mobilność i swoboda poruszania się
- Symbolami deterytorializacji stały się centra handlowe, porty lotnicze, sieci hotelowe, sieci restauracji fast food
Globalizacja a migracje
- nasilanie się wielokulturowości i otwartości kulturowej w wielu społeczeństwach,
- obniżanie się bariery technicznej i ekonomicznej w przemieszczaniu wielkich mas ludzi na dowolne odległości,
- otwarcie albo wzrost otwartości wielu gospodarek narodowych,
- standaryzacja produktów i kwalifikacji zawodowych w skali międzynarodowej
Wielkość migracji
- Wg ocen ONZ w okresie 1996-2000 przepływ netto z krajów mniej rozwiniętych do bardziej rozwiniętych wyniósł 11,6 mln osób,
- stanowiło to 71% całkowitego przyrostu demograficznego krajów bardziej rozwiniętych w tym czasie
- i wyniosło 1% ich całkowitej populacji w 2000 r.
Uwagi metodologiczne
W rzeczywistości migracji było znacznie więcej.
Po pierwsze, przytoczona wielkość salda skrywa w sobie wielkość strumieni w jednym i drugim kierunku, a były one znaczne.
Po drugie, występowały silne migracje między tymi dwiema grupami krajów nie mające charakteru długoterminowego lub osiedleńczego i nieujęte w podanej liczbie.
Po trzecie, wiele migracji – zarówno długo-, jak i krótkoterminowych – odbyło się między krajami wewnątrz jednej i drugiej grupy.
Po czwarte, liczne był również przypadki migracji uchodźczych i nieudokumentowanych (nielegalnych).
Ludność, imigranci i uchodźcy 31.12.2000 / Saldo migracji 1996-2000 (tys. osób)
Imigranci z wybranych krajów emigracji w wybranych krajach imigracji 1999
Skala migracji
Według ONZ w 2000 r. na świecie było:
- 174,8 mln imigrantów (osób urodzonych w innym kraju niż kraj legalnego zamieszkania w tymże roku)
- 15,9 mln uchodźców,
- kilkadziesiąt milionów tzw. migrantów tymczasowych oraz
- około 40 mln imigrantów nielegalnych.
- Daje to, nie biorąc nawet pod uwagę migrantów tymczasowych,
- liczbę ok. 230 mln, co odpowiada
- 3,8% ludności świata.
Konsekwencje
- Radykalne zmiany kulturowe w warunkach globalizacji prowadzą do zasadniczych zmian w tożsamości jednostkowej i grupowej ludzi
- Rosnąca liczba społeczności międzynarodowych w społeczeństwach narodowych kreuje nowe tożsamości i powoduje redefinicję tożsamości narodowej
- Tożsamości ponadnarodowe, będące wynikiem przynależności do więcej niż jednego miejsca i narodu, fundują się na tkance wielokulturowości i dokonują autodefinicji poprzez relacje do więcej niż jednego miejsca w przestrzeni i jednego narodu
Podsumowując, makdonaldyzacja to proces standaryzacji i uproszczenia produktów, usług i kultury konsumpcyjnej, co ma zarówno pozytywne, jak i negatywne skutki. Ważne jest, aby zwracać uwagę na różnorodność i indywidualność, a jednocześnie utrzymać wydajność produkcji i sprzedaży.