Handel zagraniczny kraju przyjmującego bezpośrednie inwestycje zagraniczne wykazuje ścisły związek z tymi inwestycjami. Bezpośrednie inwestycje zagraniczne mają również istotny wpływ na bilans płatniczy kraju, w którym są one dokonywane. Fakt taki odnotowuje się również w polskim handlu zagranicznym i bilansie płatniczym.
W 1996 roku wartość eksportu wzrosła o 6,7% do poziomu 24,4 mld USD podczas, gdy odpowiednie wskaźniki dla importu wynosiły 27,8% i 37,0 mld USD. W rezultacie bilans handlowy wykazał saldo ujemne w wysokości 12,6 mld USD (w 1995 roku 6,2 mld USD) . Za zaistniałą sytuację w bilansie handlowym Polski na pierwszy rzut oka należałoby obciążyć przedsiębiorstwa z udziałem kapitału zagranicznego, gdyż 67% tego deficytu tj. 8,4 mld USD, przypadało właśnie na te przedsiębiorstwa.[1]
Wynikało to stąd, że w 1996 roku eksport przedsiębiorstw z udziałem kapitału zagranicznego wyniósł 9, 3 mld USD, co stanowiło 38, 1% całego polskiego eksportu (w 1995 roku odpowiednio 7,9 mld USD i 34,7%) . Natomiast import przedsiębiorstw z udziałem kapitału zagranicznego w 1996 roku wyniósł 17,7 mld USD tj . 47,7% importu ogółem (w 1995 roku odpowiednio 12,2 mld USD i 42,1%). Do nieco jednak odmiennych wniosków dojść można, jeśli głębiej zanalizuje się ten problem.[2] [3]
Jeżeli bowiem porówna się tempo wzrostu eksportu firm z kapitałem zagranicznym z tempem wzrostu firm wyłącznie o polskim kapitale, to okaże się, że o przyroście eksportu w 1996 roku decydowały przedsiębiorstwa z kapitałem zagranicznym. Tempo wzrostu ich eksportu wynosiło 17,4% podczas gdy przyrost eksportu polskich przedsiębiorstw wynosił zaledwie 1,1%. Relatywnie wyższego tempa wzrostu eksportu przedsiębiorstw z udziałem kapitału zagranicznego należy oczekiwać w następnych latach. To relatywnie większe proeksportowe nastawienie przedsiębiorstw z udziałem kapitału zagranicznego wynika niewątpliwie z wyższego poziomu międzynarodowej konkurencyjności tych przedsiębiorstw aniżeli przedsiębiorstw o wyłącznie polskim kapitale. Składa się na to przede wszystkim wyższy poziom technologiczny ich produkcji i związana z nim wyższa jakość i nowoczesność produkcji, a ponadto łatwiejszy często dostęp do rynków zagranicznych, a także stosowanie nowoczesnego marketingu. One też charakteryzuj ą się wyższą wydajnością pracy.[4]
Z każdym rokiem firmy z udziałem kapitału zagranicznego coraz aktywniej włączają się w handel zagraniczny. Wśród podmiotów z kapitałem zagranicznym, uczestniczących w wymianie handlowej z zagranicą, występują zarówno producenci – eksporterzy, importujący na potrzeby produkcji krajowej oraz produkcji kierowanej na eksport, jak i firmy pośredniczące w eksporcie i imporcie. W ubiegłym roku łączna wartość eksportu spółek z kapitałem zagranicznym wyniosła 11 mld USD. Rośnie też import tych firm. W ubiegłym roku kupiły one towary wartości 21,1 mld USD.
Jak wynika z raportu IKCHZ znaczne zapotrzebowanie na import firm z kapitałem zagranicznym wynika z modernizacji ich potencjału produkcyjnego, co wpływa na zwiększenie importu inwestycyjnego. Jednocześnie rosnąca produkcja tych przedsiębiorstw wpływa na zwiększenie popytu na import zaopatrzeniowy. Poprawia się też wynik finansowy spółek, w tym wskaźniki rentowności kapitału i majątku. Świadczy to o efektywniejszej gospodarce zasobami i środkami finansowymi na tle podmiotów z kapitałem polskim.[5]
Z roku na rok maleje udział importu zaopatrzeniowego, zwiększa się natomiast import konsumpcyjny i inwestycyjny. W imporcie konsumpcyjnym dominuj ą wyroby przemysłu elektromaszynowego, spożywczego, lekkiego i chemicznego. Rośnie import inwestycyjny. Jest to import wyrobów przemysłu elektromaszynowego i metalurgicznego, mineralnego, drzewno papierniczego oraz produktów rolnictwa.[6] [7]
—
[1] K. Starzyk, Bezpośrednie inwestycje zagraniczne a handel zagraniczny Polski, op. cit., s. 6.
[2] Por.: K. Starzyk, Bezpośrednie inwestycje zagraniczne a handel zagraniczny Polski, op. cit., s. 6.
[3] K. Starzyk, Bezpośrednie inwestycje zagraniczne a handel zagraniczny Polski, op. cit., s. 6.
[4] K. Starzyk, Bezpośrednie inwestycje zagraniczne a handel zagraniczny Polski, op. cit., s. 6.
[5] I. Wojtulewicz, „Inwestycje zagraniczne”, Rynki zagraniczne, nr 79, 1998.
[6] PAP, „Więcej na inwestycję i konsumpcję”, Rynki zagraniczne, nr 74, 1998.
[7] Por.: B. Danecka Społeczne aspekty prywatyzacji z udziałem inwestorów strategicznych: przedsiębiorstwo – społeczność lokalna, PAN, Warszawa, 1995, s. 59.