Dywidendą nazywamy część wypracowanego przez spółkę zysku, która jest wypłacana posiadaczom akcji. O jej wypłacie decyduje walne zgromadzenie akcjonariuszy – czyli zebranie wszystkich właścicieli firmy, obradujące po sporządzeniu sprawozdania finansowego za dany rok obrachunkowy.
Dywidendę można wypłacić tylko w roku, w którym spółka wypracowała zysk. Wszystkie akcje zwykłe uprawniają do jednakowej dywidendy. Do wyższej dywidendy mogą jedynie uprawniać akcje uprzywilejowane (których posiadaczami są zazwyczaj założyciele spółki). Dywidenda jest wypłacana wszystkim akcjonariuszom, którzy posiadają walory spółki w dniu, przyjętym jako dzień ustalenia prawa do dywidendy.
Stopa dywidendy pozwala na ocenę trafności inwestycji w akcje danej firmy, informuje o bezpośrednich korzyściach inwestorów z posiadanych akcji.
dywidenda przypadająca na jedną akcję
Stopa dywidendy =
cena rynkowa 1 akcji
Wysoka stopa dywidendy wskazuje na wysoką stopę zyskowności kapitałów, ulokowanych w akcjach. Wskaźnik umożliwia także ocenę efektywności inwestycji kapitału w danych akcjach na tle innych. Wysoki wskaźnik stopy dywidendy oznacza niejednokrotnie większe ryzyko finansowe, związane z daną inwestycją.
Podstawowym wskaźnikiem z grupy wskaźników rynku kapitałowego jest zysk na jedną akcję (EPS – earning per share ratio). Określa wielkość zysku, przypadającą na pojedynczy udział lub akcję. Pozwala na ocenę potencjalnych korzyści z posiadania danych akcji w postaci dywidendy, jak też wynikających ze wzrostu rynkowej wartości akcji. Analizując poziom tego wskaźnika przyjmuje się założenie, że dywidenda jest ściśle skorelowana z wielkością wygospodarowanego zysku.
Zysk netto
zysk na akcję (EPS) =
liczba wyemitowanych akcji
Poziom wskaźnika zysku na jedną akcję uzależniony jest od wielu czynników, m.in. liczby akcji, obciążeń finansowych, zysków i strat nadzwyczajnych. Stąd też wskaźnik ten nie jest uznawany za obiektywną miarę rentowności inwestycji kapitałowej w akcje danej firmy, w przypadku porównywania jej z innymi spółkami giełdowymi.
Prawo do dywidendy to jedno z podstawowych praw z akcji. Przepis artykułu 347 §1 Kodeksu spółek handlowych (k.s.h.) wyraźnie wskazuje, że akcjonariusze mają prawo do udziału w zysku (wykazanym w sprawozdaniu finansowym, zbadanym przez biegłego rewidenta), który został przeznaczony przez walne zgromadzenie do wypłaty akcjonariuszom. Dopóki więc nie zostanie powzięta stosowna uchwała walnego zgromadzenia, akcjonariuszowi nie przysługuje roszczenie o wypłatę dywidendy.
Statut może stanowić, że w spółce istnieją akcje uprzywilejowane co do dywidendy. Dywidenda uprzywilejowana nie może jednak przewyższać więcej niż o połowę dywidendy przeznaczonej dla posiadaczy akcji nieuprzywilejowanych (artykuł 353 §1 k.s.h.).
Ważnym dla akcjonariusza pojęciem jest tzw. dzień dywidendy. Chodzi tu o datę, według której ustala się uprawnienie do udziału w zysku. Generalnie, uprawnionymi do dywidendy za dany rok obrotowy są akcjonariusze, którym akcje przysługiwały w dniu powzięcia uchwały o podziale zysku, statut może jednak upoważnić walne zgromadzenie do określenia innego dnia dywidendy (artykuł 348 §2 k.s.h.). Dzień dywidendy nie może być jednak wyznaczony później niż w ciągu 2 miesięcy od dnia powzięcia uchwały o podziale zysku.
W spółce publicznej dzień dywidendy oraz termin wypłaty dywidendy zawsze ustala zwyczajne walne zgromadzenie. Dniem dywidendy w spółce publicznej może być dzień powzięcia uchwały albo jeden z dni w okresie kolejnych trzech miesięcy (art. 348 §3).
W praktyce, z uwagi na obowiązujący w naszym kraju system rozliczeniowy, prawo do dywidendy w spółce giełdowej uzyskują te osoby, które posiadały na swoich rachunkach akcje spółki także na trzy dni przed dniem ustalenia prawa do dywidendy.
Należy odróżnić dzień dywidendy od terminu wypłaty dywidendy. Jeśli chodzi o termin wypłaty, w spółce publicznej jest on każdorazowo ustalany w uchwale zwyczajnego walnego zgromadzenia. W innych spółkach termin wypłaty dywidendy określa statut bądź uchwała walnego zgromadzenia, a jeśli nie został on określony, dywidenda powinna być wypłacona niezwłocznie po podjęciu przez walne zgromadzenie uchwały o podziale zysku.